ಹಿರಿಯಾಕ್ಲು ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆನ್ ಎಂಚ ಕರಿತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್
ತುಳುವೆರ್ನ ಎಡ್ಡೆಮೆಲ್ಲಿದ
ದಿನೊಕ್ಕುಲು ಸುರುವಾಪುಂಡು
ಆಟಿದ ಅಮಸೆ ಪನ್ಪಿ ಎಲ್ಲೆರ್ದ್...
ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕ್ಕುಲೆನ್ ತುಳುವೆರ್
ನಮ ಮಾತ ಎದ್ಕೊನುಗ ಚೀಪೆ
ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದ್ ಕೈಪೆ ಮರ್ದ್ ಪರ್ದ್...
ಅಂದ್ ತುಳುನಾಡ್ ಅವ್ವೆತೋ ಆಚಾರ ವಿಚಾರೊಡು ಲೋಕೊಡೆ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಆಂಡ ದಿನ ಕರಿಯೊಂದು ನರಮಾನಿ ಕಲ್ತೊಂದು ಪೋಯಿನೆ ಒಂಜೊಂಜೆ ಕಟ್ಟ್ ಲು ಬರಿಕ್ ಸಂದೊಂದುಂಡು. ಆಂಡಲಾ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಪಿರ್ಕಾರೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಜನಕ್ಲೆರ್ದ್ ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಒರಿದ್ಂಡ್ ಪನ್ರೆ ಪೆರ್ಮೆದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕಟ್ಟುಲೆನ್ ನನ ನಮ್ಮ ದುಂಬುದ ಜೋಕುಲು ಬಾಲೆಲು ಚಿತ್ರೊಡು ತೂಪಿನ ಕಾಲ ಬರ್ಪುಂಡಾ ದಾನ್ನ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಎನ್ನ್ ನಗ ಬೇಜಾರ್ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡಲಾ ನಮ್ಮ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಸುರು ಆಪಿನ ಎಡ್ಡೆಮೆಲ್ಲಿದ ದಿನೊಕ್ಕುಲೆಡ್ ಸುರು ನಮ ಎದ್ಕೊನ್ನು ನಮ್ಮ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳ್ಡು ಬರ್ಪಿನ ಅಮಾವಾಸೆ. ಬಾಯಿಪಾತೆರೊಡು , ಪುಗರ್ತೆಡ್ ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆ ಪಂದ್ ಆದ ಪೋತುಂಡು. ಈ ಒಂಜಿ ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಪಾತೆರ ಪೊಲಬು ಇತ್ತಿನಕ್ಲೆಡ ಕೇಂಡ್ ದ್ ಬರವುದ ರೂಪೊಗು ಜಪ್ಡಾವೊಂದುಲ್ಲೆ . ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲು ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆನ್ ಎಂಚ ಕರಿತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ನಮಕ್ಕ್ ಈ ಬರವು ನೆಂಪು ಮಲ್ಪು ಪನ್ಪಿ ಎನ್ನ ನಂಬಿಕೆ.
ಪನಿ ಕಡಿಯಂದೆ ಜೋರು ಬರ್ಸ ಬರ್ಪಿನ ತಿಂಗೊಲು ಆಟಿ. ಆಂಡ ಈ ತಿಂಗೊಳ್ಡ್ ದಿಂಜ ತುಳುವೆರ್ನ ಆಚರಣೆಲು ತೂವೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನು, ಆಟಿದ ಅಗೆಲ್, ಇಂಚಮಾತ. ಉಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಪೊಲಬುದ ಆಟಿದ ಆಚರಣೆ ಪಂಡ ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆ.
ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದ ದುಂಬನಾನಿ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಪಾಲೆದ ಮರತ್ತ ಮುದೆಲ್ ಗ್ ಪೋದು ಮರಕ್ಕ್ ಕೈಮುಗಿದ್ ಎಲ್ಲೆದಾನಿ ಎಂಕಲೆಗ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರೊಡು ಪಂದ್ ಪಂಡ್ ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಗೆ. ಆಂಡ ಈ ಕ್ರಮೊನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ತೂನಗ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಪುಲ್ಯಕಾಲದ ಪೊರ್ತುಗು ಪೋನಗ ಕತ್ತಲೆ ದಿಂಜಿದ್ ಉಪ್ಪೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅದಗ ಮರ ಪಗರ್ದ್ ಕೆತ್ತೆ ಬದಲಾದ್ ಪೋಂಡ ನಮ್ಮ ಜೀವೊಗು ಸಂಚಕಾರ ಬರು ಪನ್ಪಿನ ಆಲೋಚನೆರ್ದಾತ್ರ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ದುಂಬುನಾನಿಯೇ ಮರನ್ ಗುರ್ತಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇಂಚ ಆದಿಪ್ಪು.
ಮನದಾನಿ ನಡೀರ್ ದ ಪೊರ್ತುಗು ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆ ಸೊಂಟೊಗೊಂಜಿ ಬೈರಾಸ್ ತುತ್ತೊಂದು ಮರತ್ತ ಮುದೆಲ್ ಗ್ ಪೋದು ಮರತ್ತ ಎದುರು ಮೈತ ಮಿತ್ತ್ ಕುಂಟುಅಂಗಿ ಉಪ್ಪಂದೆ ಬತ್ತಲೆ ಆದ್ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಮರನ್ ಕೆತ್ತ್ ದ್ ಕೆತ್ತೆ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಕನವೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಗೆ.
ಇಲ್ಲಡೆ ಕನತ್ತಿನ ಕೆತ್ತೆನ್ ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೊವುಲು, ಆ ಕೆತ್ತೆನ್ ಪೆರೆಸ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಡ್ ಗುದ್ದುದು ಐತ ರೆಸ ದೆತ್ತ್ ದ್ , ಐಕ್ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ, ಓಮ ಉಂದೆನ್ ಪಾರ್ದ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಡೆಪೆರ್. ಕಡೆದಾಯಿನ ಈ ಮರ್ದ್ ಗ್ , ಎಡ್ಡೆ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಸುದ್ದ ಇತ್ತಿನ ಬೊಲ್ಲುಕಲ್ಲ್ ನ್ ಗೆಂಡೊಡು ಕಾಯಾದ್ ಆ ಮರ್ದ್ ಗ್ ನೆಸಲ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಲ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ನಮ್ಮ ಸಂದ್ ದ್ ಪೋತಿನ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್ ಆ ಮರ್ದ್ ನ್ ತಟ್ಟಿಡ್ ದೀದ್ ಅಕುಲು ಕೈಕೊನಿ ಬೊಕ್ಕ ನಮ್ಮ ಇಲ್ಲದ ಜೋಕುಲು ಬಾಲೆಲು , ಅಂಚೆನೆ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪಟ್ಟ್ ದ್ ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಬೆಲ್ಲದೊಟ್ಟಿಗೆ ಪರ್ರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಈ ಪಾಲೆದ ಮರಟ್ಟ್ ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದ ದಿನತ್ತಾನಿ ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ಮರ್ದ್ ಮೂಲಿಕೆಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದುಪ್ಪುವ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆನ ಆಯಿನೆರ್ದಾತ್ರ ಈ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ನಡತೊಂದು ಬೈದ್ಂಡ್.
ಈ ಮರ್ದ್ ಪರಿಬೊಕ್ಕ ಬಾಯಿಗ್ ಕೈಪೆ ರುಚಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಾರಣೊಗು ಬೆಲ್ಲ ತುಂಡು ಬಾಯಿಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಪಾಲೆದ ಕೆತ್ತೆದ ಮರ್ದ್ ನಮ್ಮ ಜೀವೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ನಮ್ಮ ಶರೀರೊಗು ಬಾರೀ ಉಷ್ಣ ಆಪುಂಡುಗೆ. ಐಕ್ ಈ ಮರ್ದ್ ದ ಉಷ್ಣೊನು ನಮ್ಮ ಜೀವೊಡು ತಗ್ಗಾಯೆರೆ ಮರ್ದ್ ಪರ್ದ್ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಗಂಟೆ ಬುರ್ದು ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ ಉನ್ಪಿನ ಕ್ರಮ. ಈ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ ನಮ್ಮ ಜೀವೊನು ಸಂಪು ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆನ ವನಸ್ ತೆನಸ್ ಕ್ರಮೊತ್ತ ನಂಬಿಕೆ.
ಈ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಪಂಡ, ದುಂಬುನಾನಿ ವಂತೆ ಮೆತ್ತೆನ್ ನೀರ್ ಡ್ ಬೊದುಲೆರೆ ಪಾರ್ದ್, ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಪಂಡ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಬೊಳಂತರಿತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಯ್ಯರೆ ದೀವೊಡು. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಈ ಮೆತ್ತೆನ್ ಕಡೆದ್ ಲ ಬೆಯ್ಯೊಂದುಪ್ಪುನ ಅರಿಕ್ ಕೂಟುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಈ ಬೊಳಂತೆ ಬೆಯ್ಯೊಂದು ಬನ್ನಗ ಐಕ್ ಬೆಲ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿ ಕಡೆದ್ ಪೇರ್ ದೆತ್ತ್ ಕೂಟುವೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ದ ಬದಲ್ ತಾರಾಯಿನೆ ಕಡೆದ್, ತಾರಾಯಿ ಕಡೆನಗ ಐಕ್ ಕೊತ್ತಂಬರಿ , ಓಮ, ಜೀರ್ದೆರಿ, ಬೋಡಿತ್ತ್ಂಡಲ ವಂತೆ ದಾಸೆಮಿಲ ಪಾರ್ದ್ ಅರೆಪುದ ಲೆಕ ಮಲ್ತ್ ಕೂಟುದು ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿದ ಪಗತೆಗ್ ಪತ್ರಡ್ಡೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು.
ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆ ನಮ್ಮ ಸಾಗೋಳಿಡ್ ಲ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯುಂಡು. ಅವು ಎಂಚ ಪಂಡ ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪುಲ್ಯಕೋಲೊಗು ಸಾಗೋಳಿ ಮಲ್ದಿನ ಕಂಡೊಗು ಪಂಡ ನೇಜಿ ನರ್ತಿನ ಕಂಡೊಗು ಪೋದು ಕಂಡದ ನಡುಟ್ಟು ಕಾಯರ್ದ ಕೋಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಡು ಊರುನ ಕ್ರಮ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಆನಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಗ್ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವನಸ್ ಗ್ ತೇಟ್ಲ, ತೌತೆ, ಗೂಂಜಿ ಪಾರ್ದ್ ಕೊದ್ದೆಲ್ ಮಲ್ತ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಸೇರ್ದ್ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಆನಿಯೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಗ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಆಟಿದ ಅಗೆಲ್ ಬಳಸುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು. ಈ ಆಟಿದ ಅಗೆಲ್ ಆಟಿ ಸುರು ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮುಟ್ಟ ರಾತ್ರೆಡ್ ಬಳಸಿಯೆರ್ಡ, ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನನೆ ಬಳಸುವೆರ್. ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಸೈತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಅಗೆಲ್ ಬಳಸೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕಡೆತ್ತ ದಿನ.
ಅವ್ವೆ ಅತ್ತಾಂದೆ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ರಾತ್ರೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಗುಳಿಗ , ಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊಲೆಗ್, ರಾವುಗ್ ಬಳಸುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು.
ಇನಿಕ್ಕಾನಗ ನಮಕ್ ಈ ಕ್ರಮ ಪೂರ ಅಳಿಯೊಂದು ಪೋವೊಂದುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ಒರಿತ್ ದ್ ದುಂಬುದ ಜನಮಾನಿಗ್ ಎತ್ತಾವುನ ಕೆಲಸ ನಮರ್ದ್ ಆವೊಡು. ಐಕ್ ನಮ್ಮ ಆಚಾರ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ನಮ್ಮ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಲ ಪಂದ್ ಕೊರೊಡು.
ಎಲ್ಲೆದ ದಿನತ್ತಾನಿ ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯೆರ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ದು ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನೆತ್ತ ಪಗತೆಗ್ , ಕಾಂಡೆನೆ ನಿಕಲ್ನ ಇಲ್ಲದ ಆನ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಪಾಲೆದ ಕೆತ್ತ ಕನಯೆರೆ ಪೋನಗ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಆ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತ ದೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಮರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಈ ದಿನತ್ತ ಬಿಲೆನ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರ್ಲೆ. ಅಂಚೆನೆ ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೊವುಲು ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೊಕುಲೆಗ್ ಮರ್ದ್ ಕಡೆಪಿನ ಕ್ರಮ ಬೊಕ್ಕ ಮೆತ್ತದ ಗಂಜಿ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊನು ಪಂಡ್ದ್ ಕೊರ್ದು ನಮ್ಮ ತುಳುವೆರೆ ಆಚಾರ ವಿಚಾರೊಲು ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರೆರೆ ಕಾಲ ಮುಟ್ಟ ಅಳಿದಾಂತೆ ಬುಲೆದ್ ಒರಿಯುಲೆಕ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಇಲ್ಲಡ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಲ್ಪವುನೆತ್ತ ಒರುಟ್ಟು ನಮ್ಮ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಒರಿಪುಗು ಒಟ್ಟಾದ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಕ.....!!!
ಸರ್ವಧರ್ಮದ ತುಳುನಾಡ ಬಂಧುಲೆಗ್ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪು ಬಯಕೊಂದುಲ್ಲೆ.....
ಬರಹ:ಕಿಶೋರ್ ಎಕ್ಕಾರ್.